بلاگ

  • بیمه تأمین اجتماعی و موضوعات حقوقی آن

    بیمه تأمین اجتماعی و موضوعات حقوقی آن

    بیمه تأمین اجتماعی و موضوعات حقوقی آن

    موضوعات بیمه تأمین اجتماعی عبارتست از:

     الف- حوادث، بیماری ها و بارداری

    حتی شاغلین بانوان در دوران بارداری از حمایت هایی برخوردار می شوند، چه از حیث  مرخصی و چه از حیث خدمات بیمه ای که به آن ها ارائه می شود. نوع حمایتی که در ارتباط با این موضوع هست، شامل موارد زیر می باشد:

    ۱- معالجه و درمان

    ۲- جبران خسارت کارگر در زمان معالجه

    افرادی که مشمول این خدمات هستند عبارتند از: شخص بیمه شده ، همسر و فرزندان پسر زیر ۱۸ سال و دختران بیمه شده  تا سن ۲۰ سالگی به شرط نداشتن شوهر مگر اینکه فرزندان مشغول به تحصیل باشند یا اینکه به دلیل بیماری یا نقص عضو قادر به کار نباشند که تا هر سن و سالی مشمول خدمات بیمه ای قرار خواهند گرفت. پدر و مادر شخص بیمه شده به شرط آنکه سن پدر از ۶۰ سال و مادر از ۵۵ سال بالاتر یا از کارافتاده  باشند.(موضوعات بیمه تأمین اجتماعی،موضوعات بیمه تأمین اجتماعی)

    ۳- غرامت دستمزد

    در جلسه نخست با عنوان اصول و مبانی بیمه های تامین اجتماعی کارگران به غرامت اشار  شد. جبران خسارت وارده به بیمه شده در مدت معالجه به صورت پرداخت دستمزد است. اگر بستری باشد از روز اول و در غیر این صورت از روز چهارم به بعد اگر متأهل باشد سه چهارم  و اگر مجرد باشد دوسوم به او پرداخت می گردد.

    اصول حاکم بر غرامت دستمزد:

    اصل شایستگی کمتر

    به دلیل آنکه تمارض صورت نگیرد، سه چهارم آخرین مزد یا حقوق یا دو سوم آن داده می شود. پرداخت با تاخیر از روز چهارم به بعد صورت می گیرد.

    مدت پرداخت چگونه خواهد بود؟ در خیلی از کشورها برای بیماری ها یک مدتی لحاظ می کنند، مثلاً می گویند تا سه ماه تا یکسال می پردازیم ولی در کشور ما این گونه نیست. در ایران اگر کسی بیمار شود و بیمه شود، خدمات بیمه ای و پرداخت غرامت دستمزد وی ادامه پیدا می کند تا زمانی که به سن بازنشستگی برسد. بنابراین در کشورما سقفی وجود ندارد که این اتفاقا خوب هم هست.

    ب- از کارافتادگی

    ازکارافتادگی یکی از اتفاقاتی که ممکن است برای بیمه شده بیفتد. این وضعیت با بیماری متفاوت است. هم می تواند در نتیجه حادثه کار باشد و هم می تواند در اثر غیرحادثه ناشی از کار صورت گیرد.(موضوعات بیمه تأمین اجتماعی،موضوعات بیمه تأمین اجتماعی)

    انواع از کارافتادگی

    ما سه نوع از کارافتادگی داریم:

    ۱- از کارافتادگی کلی: در این نوع از کارافتادگی کمیسیون پزشکی – که در سازمان تأمین اجتماعی تشکیل می شود- نظر می دهد که بیش از ۶۶ درصد قدرت کارکردن فرد از بین رفته است. البته خود ۶۶ درصد را هم شامل می شود، اعم از اینکه ناشی از حادثه کار باشد یا بیرون از کار باشد. در این موارد بایستی مستمری کامل به این بیمه شده داده شود.

    ۲- از کارافتادگی جزیی: ناتوانی یا کاهش قدرت کار از ۳۳ درصد تا ۶۶ درصد است که خود ۳۳ درصد را نیز شامل می شود تا نهایتا ۶۵ درصد.  چنین وضعیتی باید تنها ناشی از حادثه کار باشد که مستمری به بیمه شده پرداخت می شود ولی نه به صورت کامل، بلکه حاصل‌‌ضربِ درصد از کارافتادگی در مبلغ کلی از کارافتادگی. مثلاً فرض کنید: اگر ماهانه در مورد از کارافتادگی کلی یک میلیون تومان می دهند، در مورد از کارافتادگی جزیی، چون درصد را ضرب در مبلغ دریافتی فرد ازکار افتاده کلی می کنند،اگر ۵۰ درصداز کارافتادگی جزئی دارد، نصف مبلغی را که به از کارافتاده کلی پرداخت می شود، به بمیه شده تعلق می گرد و پرداخت می کنند.

    ۳- از کارافتادگی مشمول غرامت مقطوع: در جایی است که از کارافتادگی بین ۱۰درصد تا ۳۳ درصد است. در این وضعیت مستمری ماهانه تعلق نمی گیرد، بلکه یک غرامت مقطوعی پرداخت می شود. ضمناً زیر ۱۰ درصد هم از کارافتادگی مجسوب نمی گردد.

    ج- بازنشستگی

    بازنشستگی عبارت است از عدم اشتغال بیمه شده به کار به سبب رسیدن به سن بازنشستگی پیش‌بینی‌شده در قانون تأمین اجتماعی. ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی به بعد در مورد بازنشستگی است.

    در مقررات جاری نیز – که هر ساله عوض می شود! – حداقل ده سال حق بیمه مقرر را قبل از تاریخ بازنشستگی اگر کسی پرداخته باشد و سن مرد به ۶۰ سال تمام و سن زن به ۵۵ سال تمام برسد، بازنشستگی برقرار می شود که البته سنواتی که ایشان حق بیمه داده در دریافتی وی مؤثر است. اگر کسی ده  سال حق بیمه داده  باشد، با ده  روز از حقوق بازنشسته می شود، کسی که پانزده  سال حق بیمه داده باشد با پانزده روز از حقوق و … بنابراین کسی حقوق بازنشستگی کامل می گیرد که ۳۰ سال سنوات بازنشستگی را داده  باشد. برای ۳۰ سال کارکرد و پرداخت حق بیمه با سن ۵۰ سال هم می شود بازنشسته شد. برای خانم ها با ۴۵ سال هم امکان بازنشستگی وجود دارد. در کارهای سخت و زیان آوربا ۲۰ سال متوالی و ۲۵ سال متناوب با پرداخت حق بیمه می توان بازنشسته شد. کارهای سخت و زیان آور کارهایی است که به علت خصوصیات کاری که انجام می شود  مانند کار در مجاورت مواد شیمیایی، روی دکل های برق یا روی کوره  بلند ذوب آهن و … .

    کسانی که ۲۰ سال متوالی یا ۲۵ سال متناوب در مناطق بد آب و هوا باشند می توانند بازنشسته شوند. با ۳۵ سال کار و پرداخت حق بیمه بدون شرط سنی می توان بازنشسته شد.

    مستمری حقوق بازنشستگی:

    برای پرداخت مستمری حقوق بازنشستگی یک سی ام متوسط حقوقش را می گیرند – متوسط حقوق سه سال را می گیرند، در مورد قضات این طور نیست، در مورد کارمندان دولت نیز این طور است – سه سال آخر کارشان را تناسب می  گیرند. مثلاً اگر امسال ماهی یک و نیم میلیون تومان داشته، سال قبل یک میلیون دویست هزار تومان داشته و سال قبلش یک میلیون تومان داشته، این ها را جمع می کنند، تقسیم بر ۳۶ می کنند، یک ماه حقوقش مشخص می شود.

    لذا کارمندان دولت اصلاً تمایل ندارند بازنشسته شوند، زیرا به محض بازنشستگی کل حقوقشان کسر می شود اما در مورد قضات این طور نیست، بلکه آخرین حقوقی که در زمان اشتغال می گرفتند، همان مبنای پرداخت مستمری خواهد بود، به اضافه این که دیگر مالیات هم کسر نمی شود، در حالی که اگر مشغول به کار باشند، حتی بعد از سی سالگی باید مالیات بپردازند!

     د- فوت کارگر

    سازمان تأمین اجتماعی کمک هایی را برای بازماندگان بعد از فوت بیمه شده می پردازد که عبارتند از:

    ۱- هزینه کفن و دفن: یک مبلغی حدود دویست سیصد هزار تومان می دهند.

    ۲- مستمری بازماندگان: به شرط آن که سنوات شخص کافی باشد. مثلاً طرف فوت کرد اما هنوز بازنشسته نشده است. در مورد فوت اگر ناشی از حادثه کار نباشد و سنواتش نیز کم باشد، چنانچه زیر ۱۰ سال باشد، یک غرامت مقطوع می دهند. بین ۱۰ سال تا ۲۰ سال سابقه اگر داشته باشد، به ازای سال های کارکردش مستمری پرداخت می شود، مثلاً اگر ۱۵ سال سابقه کار داشته باشد و فوت کند، ماهی ۱۵ روز حقوق به خانواده وی پرداخت می شود اما اگر بین ۲۰ سال تا ۳۰ سال سابقه داشته باشد، مستمری کامل به خانواده کارگر پرداخت می شود.

    کسانی که مستمری فوت به آن ها تعلق می گیرد بر اساس ماده ۸۱  قانون تأمین اجتماعی عبارتند از: عیال دائم بیمه شده.(*) اگر زن کارگر باشد و مرد تحت پوشش وی باشد، با شرائطی امکان پذیر است. مثلاً زنی شاغل است و همسر وی بالای ۵۵ سال سن دارد و محتاج است، کاری ندارد که در اینجا زن می تواند مرد را تحت تکفل خود قرار دهد که در نتیجه بعد از فوت زن، مرد می تواند از مستمری فوت استفاده کند که تا ۱۰ می دهند. [بین … سال تا ۲۰ روز حقوق به خانواده  وی پرداخت می شود.]

     ه- کمک هزینه ازدواج و عائله مندی

    اگر کارگری ازدواج کند، یک کمکی به وی پرداخت می شود. سه روز هم مرخصی با حقوق به وی داده می شود. شرط پرداخت کمک هزینه ازدواج آن است که:

    ۱- عقد ازدواج از نوع دائم باشد.

    ۲- ازدواج نوبت اول باشد.

    ۳- عقد ازدواج در دفتر رسمی ازدواج به ثبت برسد.

    ۴- ظرف ۵ سال قبل از تاریخ ازدواج، حداقل حق بیمه دو سال کامل را به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت کرده باشد.

    ۵- در تاریخ ازدواج رابطه استخدامی وی با کارفرما حفظ شده باشد.

    براساس ماده ۸۵ قانون تأمین اجتماعی، مبلغ پرداختی این گونه محاسبه می گردد: یک ماه متوسط حقوق  که جمع دریافتی بیمه شده  ظرف دو سال قبل از ازدواج. یعنی دو سال قبل از ازدواج هر چقدر حقوق گرفته، تقسیم بر ۲۴ می شود، یک ماه حقوقی که به عنوان پاداش ازدواج است به دست می آید.

    اگر زن و شوهر هر دو کارگر بودند، کمک هزینه ازدواج به هر دو تعلق می گیرد.

    کمک عائله مندی هم تا دو فرزند داده می شد اما بعد از تغییر سیاست های جمعیتی، به نظر می رسد تغییر کرده است. شرائط استحقاق کمک هزینه عائله مندی آن است که:

    ۱- بیمه شده باید حداقل ۷۲۰ روز سابقه حق بیمه داشته باشد.

    ۲- سن فرزندان وی کمتر از ۱۸ سال باشد مگر اینکه منحصراً به تحصیل اشتغال داشته باشند که تا پایان تحصیل پرداخت می گردد و یا این که در اثر بیماری یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون پزشکی قادر به کار نباشد.

    میزان کمک عائله مندی برای هر فرزند به اندازه سه برابر حداقل مزد روزانه کارگر برای هر فرزند در ماه است. مثلاً الان که حداقل مزد روزانه ماهی ۶۰۰ هزار تومان است، روزانه می شود روزی ۲۰ هزار تومان و کمک هزینه عائله مندی برای هر فرزند می شود ۶۰ هزار تومان. اگر دو فرزند داشته باشد، می شود ماهانه ۱۲۰ هزار تومان.

    کمک هزینه عائله مندی در زمان اشتغال توسط کارفرما و پس از آن توسط سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می شود اما تنها کمک عائله مندی با وجود این که شرط‌ش دو  سال پرداخت بیمه است اما توسط کارفرما پرداخت می شود.

    (موضوعات بیمه تأمین اجتماعی،موضوعات بیمه تأمین اجتماعی)

    و- بیمه بیکاری

    برای افرادی که حداقل ۶ ماه سابقه کار داشته باشند، اگر بدون اختیار بیکار شوند – نه اینکه خودشان استعفاء دهند- بیمه بیکاری برقرار می شود.

    شرایط برقراری بیمه بیکاری عبارتند از:

    ۱- کارگر بدون میل و اراده بیکار شده و آماده به کار است.

    ۲- بیمه شده بیکار قبل از بیکار شدن حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد.

    بیمه شده ظرف ۳۰ روز از تاریخ بیکاری مراتب بیکاری خود را به اداره کار محل گزارش دهد. اگر کارگر از موضوع اطلاع نداشت یا فرامش کرد اطلاع دهد، تا سه ماه  می تواند به هیئت حل اختلاف کارگر و کارفرما اعلام کند. عموماً هر کارگری که به این هیئت ها مراجعه می کند، عذرش موجه دانسته پذیرفته می شود.

    ۳. بیمه شده بیکار مکلف است در دوره های کارآموزی و سوادآموزی که واحد کار و امور اجتماعی محل برگزار می کند و یا به نهضت سوادآموزی معرفی می کند، شرکت نماید.

    میزان بیمه بیکاری

    میزان بیمه بیکاری نیز ۵۵ درصد مزد یا کارمزد بیمه شده است و چنانچه متأهل بوده و یا افراد تحت تکفل داشته برای هر نفر از افراد تحت تکلف تا ۴ نفر،هر کدام ۱۰ درصد  اضافه می شود.

    بند ب ماده ۷ قانون بیمه بیکاری مقرر می دارد: «میزان مقرری روزانه بیمه شده بیکار معادل ۵۵ درصد متوسط مزد یا حقوق و یا کارمزد روزانه بیمه شده می باشد. به مقرری افراد متأهل یا متکفل تا حداکثر ۴ نفر از افراد تحت تکفل، به ازای هر یک از آن ها به میزان ۱۰ درصد حداقل دستمزد افزوده خواهد شد. در هر حال مجموع دریافتی مقرری‌بگیر نباید از حداقل دستمزد کمتر و از ۸۰ درصد متوسط مزد یا حقوق وی بیشتر باشد.» علتش آن است که اگر معادل حقوق ایام اشتغال به وی داده شود، کارگر کار نمی کند. البته بیمه بیکاری سقف دارد، حداقلی که باید کار کرده  باشد تا یک بیمه شده  بتواند از بیمه بیکاری استفاده کند، ۶ ماه است، بعد از ۶ ماه اگر بیکار بسته به اینکه چه مقدار در سال های گذشته حق بیمه داده است، متفاوت است:

    . اگر سابقه پرداخت حق بیمه از ۶ ماه تا ۲۴ ماه باشد، مجردین فقط تا ۶ ماه می توانند از بیمه بیکاری استفاده کنند و متاهلین یا متکفلین ۱۲ ماه.

    . از ۲۵ ماه تا ۱۲۰ ماه: مجردین ۱۲ ماه حق بیمه بیکاری استفاده می کنند و متاهلین ۱۸ ماه.

    . از ۱۲۱ ماه پرداخت حق بیمه تا ۱۸۰ ماه: مجردین ۱۸ ماه، متاهلین ۲۶ ماه.

    . از ۱۸۱ ماه پرداخت حق بیمه تا ۲۴۰ ماه: مجردین ۲۶ ماه، متاهلین ۳۶ ماه.

    از ۲۴۱ ماه به بالااگر حق بیمه پرداخت کرده باشد: مجردین ۳۶ ماه و متاهلین ۵۰ ماه.

    البته اگر افراد بیکار شوند و ۵۵ سال و بیشتر داشته باشند، دیگر سقف ندارد. آن قدر مقرری به آنها داده می شود تا به سن باز نشستگی برسند.

  • بخشیدن مال و نحوه اعمال حق پس گرفتن مال بخشیده شده_هبه

    بخشیدن مال و نحوه اعمال حق پس گرفتن مال بخشیده شده_هبه

    بخشیدن مال و نحوه اعمال حق پس گرفتن مال بخشیده شده.هبه

    بخشیدن مال یا هبه یه کلمه عربی هست به معنای بخشیدن رایگان مال به دیگری پس چی شد. شخص به هر دلیلی و به اختیار خودش مالش رو به صورت رایگان به دیگری می بخشه. به قول ما حقوقی ها هبه سه بخش داره کسی که مالی رو می بخشه دوم شخصی که مال رو دریافت می کنه و سوم خود مالی که مورد بخشش قرار می گیره.

    مهمترین رکن هبه قبض و اقباض هست.؟ این دیگه یعنی چی.؟ توضیح میدم. این دو کلمه عربی هستند به معنای دادن و گرفتن مال هست. یعنی تا وقتی مال مورد بخشش به طرف مقابل داده نشده هبه یا بخشش واقع نشده و میتونی قبل از گرفتن مال توسط شخص عنوانش رو مثلا به امانت تغییر بدی.

    هبه عقدی است جایز یعنی چه؟

    هبه عقدی هست جایز؟ جایز یعنی چی؟ هبه که شد بخشیدن رایگان مال به دیگری عقد به اندازه چند تا کتاب توضیحات داره و در همین حد بدونید که به توافق دو نفر در مورد کار یا عملی یا چیزی عقد گفته میشه .و جایز یعنی هر موقع اون دو نفر دوست داشته باشند میتونند توافقشون رو به هم بزنند.

    پس اگه ما یه مالی به یه نفر دادیم می تونیم اون مال رو پس بگیریم.که البته شرایط خاصی برای پس گرفتن مال در قانون هست که باید وجود داشته باشه.و اگه مثلا اون شخصی که مال به وی هبه یا بخشیده شده پدر یا مادر و یا فرزند هبه کننده باشد قابل پس گرفتن نیست.

    مالکیت مال مورد هبه یا بخشش.

    یکی دیگه از موارد هبه مالکیت هبه دهنده است. این دیگه خیلی روشنه یعنی شما مالی رو که قصد بخشیدنش رو دارید باید نسبت به آن مال مالکیت داشته باشی تا هبه صحیح باشه. و به قول معروف از کیسه خلیفه نبخشی، شما نمی تونید مال پدرت رو به خانمت ببخشی.

    گفتیم که هبه یا همون بخشیدن عبارت است از اینکه مالمون رو مجانی به شخص دیگه ای ببخشیم .و با صدقه تفاوت هایی داره که وارد بحثش نمی شیم .فقط در همین حد بدونید که صدقه قابل برگشت نیست ولی هبه قابل برگشت هست.مگر در مواردی.

    نکته مورد توجه آقاین در بخشیدن اموال به همسرشان.

    آقایون عزیز توجه داشته باشید اموالی که به همسرتون می بخشید یا هدیه می دهید به طور خاص طلا رو در شرایط استثنایی و خیلی سخت امکان پس گرفتن دارید.پس بی جهت دادخواست استرداد هبه نداده و خودتون رو خسته نکنید.!؟

    یه موضوع خیلی مهم، نمیشه مال رو به خیال اینکه از خود شما هست سرقت کنید. بعضا آقایون به خیال اینکه طلاهایی که به همسرشون دادن هدیه هست و می تونن پس بگیرن بدون اجازه از خانومشون سرقت می کنند.که اگه ثابت بشه میتونه براشون دردسر ساز بشه بخشیدن مال یا هبه.

    بخشیدن مال به پدر و مادر و فرزند.

    یادتون باشه اگه مالی رو به پدر و مادر یا فرزندتون بخشیدید. امکان اینکه بخواهید اون مال رو پس بگیرید وجود نداره مگه اونها خودشون مال رو به شما باز گردانند. توجه داشته باشید همسر! شامل این مورد نمیشه و در صورت بخشیده شدن مال امکان پس گرفتن وجود داره.!؟

    پاد زهر این موضوع چیه که اگه مثلا یه مالی به زن بخشیده شد مرد نتونه پس بگیره.چندتا راه داره یکی اینکه مال به شخص دیگه ای منتقل بشه.مثلا منتقل بشه به مادرزن پس انتقال مال از طرف هدیه گیرنده به شخص دیگری مانع این هست که بشه مال رو پس گرفت.

    مواردی که نمی توان مال بخشیده شده را پس گرفت.

    علاوه بر بخشیدن مال به دیگری مواردی مثل فروختن، در رهن گذاشتن و همچنین تغییر اساسی در مال مورد بخشش باعث عدم رجوع و مطالبه مال بخشیده شده میشه. پس اگه مثلا طلایی به خانم بخشیده شد و خانم طلاهارو فروخت تعویض و یا تبدیل کرد نمیشه پس گرفت.

    مورد بعد که نمیشه مال بخشیده شده رو پس گرفت .در صورت فوت هریک از هدیه دهنده و هدیه گیرنده هست که با فوتشان حق رجوع از بین می رود و هدیه دهنده یا ورثه وی نمی توانند برای پس گرفتن مال به هدیه گیرنده یا ورثه وی مراجعه کنند

    مورد بعد توافق طرفین در عدم برهم زدن بخشش هست. که این مورد هم اثباتش سخت هست. مگر این توافق کتبی باشه و به امضای هر دو طرف هدیه دهنده و هدیه گیرنده برسه یا حداقل دو شاهد در هنگام این توافق طرفین وجود داشته باشند.

    مورد آخر در اصطلاح حقوقی هبه معوض گفته میشه. یعنی هدیه گیرنده در مقابل هدیه ای که دریافت می کند هدیه ای به طرف مقابل بدهد.بعنوان مثال سرویس طلایی که به عروس خانم هدیه می شود در مقابل یک انگشتر از طرف عروس به داماد هدیه داده بشه بخشیدن مال یا هبه.

    مواردی که هدیه دهنده نمی تواند مالی را که بخشیده است پس بگیرد :

    ۱- اگر کسی مالش را به پدر، مادر یا فرزند خود بخشیدن مال یا هبه هبه به چه معنی است؟(هبه چیست،بخشیدن مال) و آن را تحویل دهد.دیگر پشیمانی سودی ندارد و نمی‌ تواند از بخشش خود رجوع کند. در مورد هبه میان زن و شوهر قانون گذار صحبتی نکرده است.ولی برخی از حقوقدانان معتقدند که رجوع از این هبه جایز است، گرچه برخی از فقها رجوع در این موارد را ازنظر شرعی مکروه می ‌دانند.

    ۲- هبه معوض؛ این نوع از هبه نیز یکی دیگر از مواردی است که هدیه دهنده در آن حق رجوع ندارد. البته به شرطی که هدیه گیرنده به قول خودش عمل کرده و آن عوضی که قرار بوده به هدیه دهنده بدهد را به دست وی رسانده باشد.

    ۳- در اثر قرارداد هبه مال از ملکیت هدیه دهنده خارج‌شده و به ملکیت هدیه گیرنده درمی ‌آید. به همین خاطر، هدیه گیرنده پس از اعلام رضایت به این قرارداد و دریافت موضوع آن، مالک آن شده و می ‌تواند. مانند هر مالک دیگری هر طور که بخواهد با مالش رفتار کند مثلاً آن را به دیگری بفروشد یا ببخشد یا بابت طلبش رهن گذارد. هریک از این تصرفات که نسبت مال بخشیده شده از سوی هدیه گیرنده انجام شود. حق رجوع را از هدیه دهنده  می ‌گیرد. در جایی که شخص هدیه گیرنده ورشکسته می ‌شود و قانون گذار اموالش را وثیقه طلب طلبکارانش قرار می دهد. نیز هدیه دهنده  حق رجوع از هبه را از دست می دهد.

    ۴- یکی دیگر از تصرفاتی که هر مالکی ازجمله هدیه گیرنده می تواند در مال خود انجام دهد. ایجاد تغییرات در آن است.مثلاً هدیه دهنده  یک قواره پارچه به هدیه گیرنده می بخشد و هدیه گیرنده با آن لباس می دوزد. یا هدیه دهنده  به هدیه گیرنده مقداری گندم هبه می کند. و هدیه گیرنده آن را تبدیل به آرد کرده و با آرد نان می ‌پزد.بخشیدن مال یا هبه.

    هبه به چه معنی است؟(هبه چیست،بخشیدن مال)

    در صورتی‌ که تغییراتی در مال ایجاد شود.خواه به دست هدیه گیرنده یا غیر او یا به ‌وسیله علل و عوامل طبیعی همچون سیل، زلزله که مال آن‌چنان دگرگون شود که نتوان گفت.این مال همان مالی است که هدیه دهنده  به هدیه گیرنده بخشیده. حق رجوع هدیه دهنده  از بین خواهد رفت.اما اگر تغییرات ایجادشده تا این میزان نباشد و مال را به‌کلی دگرگون نسازد.حق هدیه دهنده نیز باقی می ‌ماند. به ‌طور مثال، اگر هدیه دهنده  خانه ای را به دیگری ببخشد و هدیه گیرنده دیوار‌های آن را رنگ ‌آمیزی نماید. تغییر ایجاد شده در حدی نیست که از بین برنده حق رجوع هدیه دهنده  باشد.

    ۵- فوت هر یک از هدیه دهنده یا هدیه گیرنده نیز حق رجوع هدیه دهنده  را بین می ‌برد. این مسأله در ماده ۸۰۵ قانون مدنی مورداشاره واقع‌ شده است. در حقیقت، قانون ‌گذار خواسته است که حق رجوع یک حق شخصی باشد. که فقط متعلق به هدیه دهنده  بوده و فقط هم در برابر هدیه گیرنده امکان استفاده داشته باشد. به‌ این ‌ترتیب، باید گفت که این حق به ورثه هدیه دهنده  یا هدیه گیرنده به ارث نمی رسد.بخشیدن مال یا هبه.

    ۶- توافق هدیه دهنده  و هدیه گیرنده هم می تواند حق رجوع را از هدیه دهنده  بگیرد. به‌ این‌ترتیب که این دو باهم توافق می نمایند که هدیه دهنده  از حق خود صرف ‌نظر کند. البته هدیه دهنده  با تصمیم خود نیز می ‌تواند از حقش بگذرد.

  • شرایط بازماندگان برای دریافت مستمری متوفی

    شرایط بازماندگان برای دریافت مستمری متوفی

    بعد از فوت متوفی در صورتی که فرد دارای مستمری باشد و تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی باشد بازماندگان متوفی در صورتی که دارای شرایط باشند می توانند مستمری متوفی را دریافت کنند ولی اگر فرد متوفی دارای چند بازمانده که واجد شرایط دریافت مستمری هستند را میان وراث خود داشته باشند هر کدام بر طبق قانون می توانند از این حق برخوردار گردند . نحوه تقسیم و میزان سهم هر یک از بازماندگان از مستمری متوفی در قانون بیان شده است . در این مقاله به بررسی شرایط بازماندگان برای دریافت مستمری متوفی و نحوه تقسیم آن می پردازیم .  

    شرایط بازماندگان برای دریافت مستمری متوفی

    شرایط بازماندگان برای دریافت مستمری متوفی در بخشنامه « شـرایط و نحوه برخـورداری بازمانـده های بیمـه شدگان از خدمات و تعهدات قانـونی سازمـان تامیـن اجتماعی » بیان گردیده است که طبق قانون عبارتند از : 
    – زوجه بیمه شده متوفی 
    – شوهر توسط زوجه متوفی خود بیمه شده باشد : « در صورتی که شوهر تحـت تکفـل زن بـوده و ثانیا سـن او از شـصت سـال بیشتر باشـد و یا طبق نظرکمیسـیون پزشـکی از کار افتـاده بـوده و در هـر حال مسـتمری دریافـت ننماید . » 
    – فرزند ذکور متوفی : « درصورتی که سـن وی کمتر از هیجده سـال تمـام بـوده و یا منحصـراً به تحصیل اشـتغال داشـته یا به علـت بیماری یـا نقص عضو طبق گواهی کمیسـیون پزشـکی قانون تأمین اجتماعی قادر به کار شـناخته نشـود . » 
    – فرزند دختر متوفی درصورتی که فاقد شغل و شوهر باشد .
    – فرزند خوانده متوفی : « بر طبق قانـون حمایـت از کودکان و نوجوانان بی سرپرسـت و بد سرپرسـت ، فرزند خوانـده در حکـم فرزنـد حقیقـی بـوده و از کلیه حقـوق و مزایـای قانونـی بهره مند خواهد شـد . » 
    – پدر و مادر متوفی : « در صورتی که تحـت تکفـل متوفی بـوده و همچنین سـن پدر از شـصت سـال و سـن مادر از پنجاه و پنج سـال تجاوز کرده باشـد و یا آن که به تشـخیص کمیسـیون پزشـکی قانون تأمیـن اجتماعـی از کار افتاده باشـند و در هر حال مسـتمری دریافـت ننمایند . »

    نحوه تقسیم مستمری بازماندگان

    میزان مستمری و نحوه تقسیم آن بین بازماندگان متوفی در همین بخشنامه بیان شده است . 
    – میزان مستمری قابل پرداخت حین فوت مستمری بگیران بازنشسته یـا از کار افتاده کلی ، به عنوان مستمری اسـتحقاقی آنان تلقی و عینا به میزان سهام مقرر در قانون بین بازماندگان واجد شـرایط تقسیم می شـود . 
    – میزان مستمری همسر بیمه شده متوفی معادل پنجاه درصد مستمری اسـتحقاقی بیمه شـده اسـت و درصورتی که بیمه شده مرد دارای چند همسر دائم باشـد ، قانون حمایت خانواده مستمری به تساوی بین آنان تقسـیم خواهد شد .
    – میـزان مستمری هـر فرزند بیمه شده متوفی معادل بیست و پنج درصد مستمری اسـتحقاقی بیمه شـده اسـت و درصورتی که پـدر و مادر را از دست داده باشد، سهم او دو برابـر میـزان مذکور خواهد بود .  
    به طور مثال : در صورتی که مردی فوت کند و دارای همسر و سه دختر متاهل و یک دختر مجرد و فاقد شغل باشد ، مستمری فرد متوفی به زوجه و یک دختر مجرد او می رسد ، سهم همسر پنجاه درصد و سهم دختر بیست و پنج درصد است و ما بقی به نسبت مساوی بینشان تقسیم می گردد . 

  • حضانت فرزندان پس از فوت پدر

    حضانت فرزندان پس از فوت پدر

    حضانت فرزندان پس از فوت پدر

    وقتی پد‌ر یک خانواد‌ه فوت می‌کند‌، نگرانی‌های ناشی از آیند‌ه‌ فرزند‌ان او، موضوعی است که بازماند‌گان باید‌ علاوه بر مصیبت وارد‌ه و ناراحتی‌های ناشی از آن به طور جد‌ی به فکر آن باشند‌. از یک طرف سوال این است که نگهد‌اری، حضانت فرزندان و تربیت این فرزند‌ان با کیست و یا اینکه بهتر است برعهد‌ه چه کسی باشد‌ و از طرف د‌یگر موضوع اینجاست که ارث ناشی از ماترک متوفی چگونه به فرزند‌ان می‌رسد‌ و چه کسی باید‌ د‌رباره هزینه‌کرد‌ و یا نگهد‌اری از این اموال تصمیم بگیرد‌.

    وکیل حضانت ایلام

    ولایت پد‌ر

    تا زمانی که سایه پد‌ر خانواد‌ه بر سر فرزند‌ان است از لحاظ نگهد‌اری و مسائل مالی اختلاف و سوالی د‌ر بین نیست. از یک طرف قانونگذار د‌ر قانون مد‌نی، حق و تکلیف نگهد‌اری، تربیت و حضانت فززندان را به پد‌ر و ماد‌ر اعطا کرد‌ه است و از طرف د‌یگر پد‌ر طبق قوانین ایران ولی قهری کود‌ک است و اگر به هر ترتیب مالی برای فرزند‌ وجود‌ د‌اشته باشد‌، اختیار تصمیم‌ گیری د‌رباره نحوه هزینه‌کرد‌ و یا سرمایه‌گذاری از این سرمایه برعهد‌ه پد‌ر است البته پد‌ر نیز موظف است د‌ر این خصوص مصلحت طفل را د‌ر نظر بگیرد‌ که د‌ر غیر اینصورت این حق از او قابل سلب شد‌ن است

    ولایت پد‌ر بزرگ

    طبق قوانین ایران، پد‌ربزرگ پد‌ری نیز به همراه پد‌ر بر فرزند‌ ولایت د‌ارد‌ و یا به اصطلاح ولی قهری است. یعنی د‌ر موارد‌ی که فرزند‌ صغیر نمی‌تواند‌ تصمیم‌گیری کند‌، طبق قانون پد‌ربزرگ با رعایت مصلحت می‌تواند‌ برای فرزند‌ تصمیم‌گیری کند‌. یکی از اینگونه مسائل موضوع ازد‌واج برای د‌ختران و یا نحوه هزینه‌کرد‌ مالی برای تمامی فرزند‌ان است. د‌ر واقع اگر پد‌ر فرزند‌ان زند‌ه باشد‌ اجازه ازد‌واج د‌ختر با اوست و د‌ر غیر اینصورت و به شرط حیات پد‌ربزرگ پد‌ری، او باید‌ اجازه ازد‌واج د‌ختر را صاد‌ر کند‌

     

    حضانت فرزندان با کیست

    د‌ر زمان زند‌گی مشترک، طبق قانون حضانت فرزندان حق و تکلیف والد‌ین است. اما زمانی که پد‌ر خانواد‌ه از د‌نیا می‌رود‌ با توجه به اینکه پرد‌اخت نفقه زن و فرزند‌ان برعهد‌ه پد‌ر است، وضعیت نگهد‌اری و تامین هزینه‌های مالی فرزند‌ برعهد‌ه چه کسی خواهد‌ بود‌. قانون د‌ر این باره شخص خاصی را تعیین نکرد‌ه است. بسیار مشاهد‌ه شد‌ه است که پس از فوت پد‌ر د‌ر بین اعضای خانواد‌ه اختلافاتی نیز برسر حضانت فرزندان و نگهد‌اری از فرزند‌ان ایجاد‌ می‌شود‌. اما معمولا به د‌لیل رابطه احساسی و غیرقابل کتمان فرزند‌ان با ماد‌ر اولویت حضانت با اوست. د‌ر واقع اگر ماد‌ر از لحاظ اخلاقی و صلاحیت شخصی و مالی مشکلی برای نگهد‌اری از فرزند‌ان ند‌اشته باشد‌ و اگر د‌ر این خصوص اختلافی ایجاد‌ شود‌، حضانت فرزند‌ان را به ماد‌ر می‌د‌هد‌

    وکیل پایه یک ایلام جعفرجعفرزاده

     

    قیمومیت چیست

    هر چند‌ د‌ر بسیاری از موارد‌ بر سر حضانت و نگهد‌اری از کود‌کان اختلافی پیش نمی‌آید‌ و بد‌ون اینکه کار به د‌اد‌گاه بکشد‌، ماد‌ر عهد‌ه‌د‌ار حضانت فرزندان می‌شود‌ و کسی هم به آن اعتراض نمی‌کند‌، اما موضوع قیومیت بسیار متفاوت است. قیم کسی است که بیشتر امور مالی فرزند‌ را برعهد‌ه د‌ارد‌. قیمومیت به معنی سرپرستی و قیم بود‌ن است. قیم یعنی سرپرستی و تکیه‌گاه. قیم توسط قاضی برای نگهد‌اری طفل صغیر یا ‌د‌یوانه یا غیررشید‌ انتخاب می‌شود‌ و د‌ر اصطلاح به آن امین حاکم گفته می‌شود‌. با این تعاریف تفاوت بین حضانت و قیومیت کاملا روشن می‌شود‌

    قیومیت با کیست

    با توجه به این تعاریف و معمولا د‌ر موارد‌ی که د‌ارایی‌های فراوانی از پد‌ر برای فرزند‌ان به ارث گذاشته شد‌ه باشد‌، بین ماد‌ر و خویشاوند‌ان پد‌ر اختلافات فراوانی بر سر قیومیت که د‌ر واقع همان صلاحیت تصمیم‌گیری د‌ر امور مالی فرزند‌ان است، پیش می‌آید‌. مرجع قضایی د‌ر این شرایط با توجه به شرایطی که قانون برای قیم قرار د‌اد‌ه است، وضعیت قیومیت اطفال را مشخص می‌کند‌. این شرایط عبارتند‌ از:

    1. طبق قوانین اسلامی اگر برای طفل صغیری که مسلمان است قیم انتخاب می‌شود‌، باید‌ قیم وی نیز مسلمان باشد‌؛ زیرا کفار نمی‌توانند‌ قیم یک فرد‌ مسلمان شوند‌.
    2. قیم باید‌ عاقل،‌ بالغ، بصیر و آگاه به مورد‌ مد‌نظر باشد‌.
    3. قیم باید‌ د‌ارای اهلیت کامل و شایستگی اخلاقی و قابل اعتماد‌ باشد‌.

    چه کسانی نمی‌توانند‌ قیم شوند‌

    قانونگذار برای اینکه مراجع قضایی د‌ر شرایط لازم بتوانند‌ مناسب‌ترین شخص را برای قیومیت اطفال انتخاب کنند‌ غیر از اینکه شرایط قیم را مشخص کرد‌ه است، اشخاصی را نیز که نمی‌توانند‌ و صلاحیت ند‌ارند‌ که این سمت را د‌ریافت کنند‌ به طور د‌قیق مشخص کرد‌ه است. بر این اساس اشخاص زیر این صلاحیت را ند‌ارند‌

    اولویت با کیست

    طبق قوانین مراجع قضایی د‌ر صورتی که اشخاص متعد‌د‌ی صلاحیت قیم شد‌ن را د‌ارا باشند‌ موظفند‌ د‌ر انتخاب خود‌، خویشاوند‌ان اطفال صغیر را بر د‌یگران مقد‌م بد‌انند‌. د‌ر میان خویشان محجور نیز پد‌ر یا ماد‌ر او ماد‌ام که شوهر ند‌ارد‌، با د‌اشتن صلاحیت بر د‌یگران مقد‌م است. با این وجود‌ زمانی که بین خویشاوند‌ان د‌ارای اولویت طفل بر سر قیم شد‌ن اختلاف باشد‌ و همه آنها نیز صلاحیت لازم را د‌اشته باشند‌، معمولا مراجع قضایی ماد‌ر را به شرطی که شوهر نکرد‌ه باشد‌ بر سایرین مقد‌م می‌د‌ارند‌ زیرا طبق ماد‌ه ۱۲۳۳ قانون مد‌نی، زن نمی‌تواند‌ بد‌ون رضایت شوهر خود‌ سمت قیومیت را قبول کند‌

    وظایف قیم

    وظایف قیم از سوی قانون مد‌نی و یا قانون حسبی تعیین می‌شود‌ که بستگی به اموری د‌ارد‌ که برای آن قیم انتخاب می‌کنند‌. به عنوان مثال اگر برای اد‌اره اموال باشد‌، از قوانین خاص خود‌ پیروی می‌کند‌. فرد‌ قیم می‌تواند‌ د‌ر اموال منقول تحت قیمومیت د‌خل و تصرف د‌اشته باشد‌، ولی نسبت به اموال غیرمنقول باید‌ با اجازه دادستان د‌ر آن د‌خل و تصرف کند‌، د‌ر صورتیکه فرد‌ صغیر به سن بلوغ رسید‌ه باشد‌، تمامی اموال از قبیل منقول و غیرمنقول به خود‌ او تعلق می‌گیرد‌ و اگر راجع به عملکرد‌ قیم خود‌ شکایتی د‌ارد‌ که وی مصلحت را رعایت نکرد‌ه می‌تواند‌ به مراجع قانونی شکایت کند‌ ولی د‌ر این صورت فرد‌ قیم هم با ارائه مد‌ارک می‌تواند‌ اد‌عا کند‌ که د‌ر نگهد‌اری از اموال مصلحت را رعایت کرد‌ه است. وفق ماد‌ه ۱۲۳۵ قانون مد‌نی، مواظبت شخص مولی‌علیه- یا همان فرزند‌ صغیر- و نمایند‌گی قانونی او د‌ر همه امور مربوط به اموال و حقوق مالی او با قیم است

    نکاتی مهم در حدود اختیارات ولایت پدر و جد پدری در اموال فرزند (ولی قهری)

    1– ولی قهری فقط شامل پدر و جد پدری است چه اینکه فرزند دختر باشد یا پسر.

    ۲ – مادر و خویشان مادری مطلقا ولایت بر فرزند ندارند.

    ۳ – بحث حضانت (نگهداری) فرزند با ولایت متفاوت است.

    ۴ – ولایت قهری پدر و جد پدری از زمان تولد آغاز و تا زمان بلوغ و رشد فرزند ادامه دارد. مگر اینکه طفل مجنون باشد که بعد از بلوغ نیز ولایت پدر و پدربزرگ پدری پابرجاست.

    ۵ – در عمل، ولایت پدر بر جد پدری مقدم است و در عرف جامعه نیز چنین است که در صورت نبودن پدر یا صالح نبودن، توانایی نداشتن و … نوبت به جد پدری می رسد. گذشته از عرف و رویه قضایی ماده ۱۵ قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۵۳ که این ماده به نظر ما نسخ نشده است، بر اولویت پدر بر جد پدری دلالت دارد.

    ۶ – مطابق ماده ۱۱۸۳ قانون مدنی در کلیه امور مربوط به اموال و حقوق مالی، ولی قهری نماینده قانونی است. حتی اگر حضانت با مادر باشد.

    ۷ – ولی قهری باید از لحاظ جسمی و روحی توانایی اداره اموال مولی علیه را داشته باشد و همچنین سوء استفاده نکرده و رعایت مصلحت و غبطه فرزند را کند.

    ۸ – اگر یکی از پدر و یا جد پدری در قید حیات نباشد و یا صلاحیت لازم را از حیث ناتوانی، سوء استفاده، کوتاهی و … نداشته باشد ولایت با دیگری است.

    ۹ – اگر پدر یا جد پدری نباشد یا ولی قهری خود محجور شود. (مثل دیوانه، سفیه یا ور شکسته) برای فرزند قیم منصوب میگردد. (ماده ۱۱۹۵ قانون مدنی)

    ۱۰ – اگر یکی از اقربای فرزند یا رئیس حوزه قضایی بتواند ثابت کند که پدر یا جد پدری موجب حیف و میل اموال صغیر شده است و رعایت غبطه را نمی کند. ولی قهری عزل می شود و جای ایشان قیم مشخص خواهد شد.(ماده ۱۱۸۴ قانون مدنی)

    ۱۱ – اگر خیانت ولی قهری ثابت نشده باشد اما دلایل قوی و قابل اعتنا برای خیانت او متحمل باشد مثل اعتیاد شدید پدر، در این صورت نیز دادگاه می تواند ولی قهری را عزل نماید و به جای ایشان قیم مشخص کند.

    ۱۲ – اگر ولی قهری به دلیل پیری، ضعف بدنی، بیماری و … توانایی لازم برای اداره مطلوب اموال مولی علیه (فرزند) را نداشته باشد، دادگاه ضم امین می کند به این صورت که فرد امینی را به ولی قهری منضم کند که امضا هر دو نفر آنها در اداره مال فرزند موثر خواهد بود.

    ۱۳ – اگر ولی قهری به دلیل حبس، غیبت، اشتغالات روزمره و… نتواند به امور فرزند رسیدگی کند و کسی را هم به جای خود مشخص نکرده باشد، دادگاه یک نفر امین را به صورت موقت برای تصدی و اداره اموال مولی علیه تعیین خواهد کرد.(ماده ۱۱۸۷ قانون مدنی)

    ۱۴ – پدر و جد پدری برای بعد از مرگ خود می توانند وصی تعیین کنند. (ماده ۱۱۹۲)

    حدود اختیارات وصی را می تواند خود ولی قهری مشخص کند. در غیر اینصورت همان اختیارات ولی قهری در اموال را داراست. (ماده ۱۱۹۰ قانون مدنی)

    هرگاه وصی تعیین شده توسط ولی قهری از اداره اموال خودداری کند یا به دلیل حجر، سن زیاد، بیماری و معلولیت و …. توانایی لازم را نداشته باشد یا خیانت کند، خود به خود عزل می شود. (ماده ۱۱۹۱ قانون مدنی)

  • استرداد طفل

    استرداد طفل

    استرداد طفل

    در مواردی ممكن است حق حضانت والدين به دلايل قانوني ساقط شود. در این صورت شخصی که  حضانت از وی سلب شده است موظف به استرداد طفل می ­باشد. اين موارد طبق قانون مدني عبارت از جنون هر كدام از والدين، شوهر كردن مادر، فوت یکی از والدین، عدم مواظبت يا انحطاط اخلاقي پدر يا مادر مانند؛ اعتياد زيان آور به الكل، مواد مخدر و قمار، اشتهار به فساد اخلاق و فحشاء، ابتلا به بيماري هاي رواني با تشخيص پزشك قانوني، سوء استفاده از طفل يا اجبار او به ورود به مشاغل ضد اخلاقي مانند فساد، فحشا، تكدي گري و قاچاق، تكرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف می باشد.

    وکیل استرداد طفل ایلام

    حضانت

    در شرايطي که برابر حکم دادگاه، حضانت طفل در اختيار يکي از والدين قرار دارد، براي طرف مقابل حق ملا‌قات تعيين مي‌گردد. امتناع صاحب حق حضانت از دادن کودک به شخصي که حق ملا‌قات دارد و يا امتناع شخصي که فرزند را در اختيار گرفته و آن را به دارنده حق مسترد نمي‌کند، موجب بروز اختلا‌فات و به تبع آن تشکيل پرونده‌هايي در دادگاه‌هاي کيفري و حقوقي شده است.تعدد مواد قانوني در اين خصوص از جمله ماده 14 قانون حمايت خانواده مصوب 15بهمن 1353، ماده واحده قانون مربوط به حق حضانت مصوب 26 تير 1365 و ماده 632 قانون مجازات اسلا‌مي، منجر به اتخاذ تصميم‌ها و رويه‌هاي مختلفي در اين نوع پرونده‌ها گرديده است.

     

     

  • حضانت و سلب حضانت

    حضانت و سلب حضانت

    حضانت چیست؟ موارد سلب حضانت کدامند؟

    در قانون تعریفی از حضانت ارائه نشده است. اما در لغت و عرف به معنی مراقبت، محافظت و نگهداری فرزند است. قبل از شروع به بحث توجه داشته باشید که حضانت با ولایت، وصایت و قیومیت متفاوت است و وظایف آنها نیز متفاوت است. حضانت یا امور مالی فرزند کاری ندارد به زبان ساده نگهداری و تربیت فرزند است.

    قانونگذار در ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی در دو چهره به حضانت داده است و آن را هم حق و هم تکلیف ابوین قرار داده است.

    حق حضانت در صورت فوت یکی از والدین

    مطابق ماده ۱۱۷۱ قانون مدنی در صورت فوت یکی از پدر یا مادر حضانت با دیگری است. بنابراین با فوت پدر نگهداری طفل با مادر است. عنایت داشته باشید که اگر پدر بزرگ پدری فرزند در قید حیات باشد ولایت با اوست. ولی نگهداری و حضانت با مادر است. پدر بزرگ در صورتی می تواند سلب حضانت مادر کند که ثابت کند نگهداری و مراقبت او به صلاح و مصلحت فرزند نیست و مادر فاقد صلاحیت لازم است.

    ماده ۴۳ قانون حمایت خانواده مقرر کرده است: «حضانت فرزندانی که پدرشان فوت شده با مادر آنها است مگر آنکه دادگاه به تقاضای ولی قهری یا دادسـتان، اعطای حضـانت به مادر را خلاف مصلحت فرزند تشخیص دهد.»

    حق حضانت در صورت جدایی زن و مرد

    ممکن است زن و شوهر به هر دلیل جدا از هم زندگی کنند ولی طلاق هم نگرفته باشند. در اینجا حضانت فرزندان تا پایان ۷ سالگی با مادر است و بعد از آن تا  ۹ سال برای دختر و ۱۵ سال برای پسر با پدر است. بنابراین حتی قبل از طلاق، دادخواست حضانت، سلب حضانت و ملاقات فرزند در دادگاه ها پذیرفته می شود. ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی: برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است .
    تبصره – بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف ، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد.

    یکی از وظایف دادگاه در پرونده های طلاق چه طلاق توافقی چه طلاق به درخواست زوج (مرد) و چه به طلاق به درخواست زوجه (زن)، تعیین تکلیف نگهداری و ملاقات فرزندان است. ملاک برای دادگاه باید رعایت مصلحت طفل باشد.

    نکته مهم در خصوص طلاق توافقی این است که در حضانت طلاق توافقی، ممکن است زوجین توافق کنند نگه داری دائم با یکی از آنها باشد یا اینکه مثلا علی رغم اینکه فرزند کمتر از ۷ سال است ولی حضانت با پدر باشد و امثال آن، در این موارد توجه داشته باشید که مطابق ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده

    هرگاه دادگاه تشخیص دهد توافقات راجع به حضانت و نگهداری طفل بر خلاف مصلحت اوست، میتواند در مورد واگذاری امر حضانت به دیگری یا تعیین ناظر با پیش بینی حدود نظارت یا رعایت مصلحت طفل بر خلاف توافق زوجین عمل کند.

    نتیجه اینکه اگر توافق برای نگهداری و مراقبت طفل شده باشد فقط در صورت اثبات این موضوع که مصلحت طفل بر خلاف توافق زوجین است دادگاه می تواند تصمیم دیگری اتخاذ نماید.

    نتیجه اینکه اگر توافقی برای حضانت شده باشد فقط در صورت اثبات این موضوع که مطلحت طفل سلب حضانت است می توان حضانت را از مادر یا پدر سلب کرد.

    سلب حضانت (موارد زوال حق حضانت)

    ۱ – ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی : « اگر مادر درمدتی که حضانت طفل به او است مبتلا به جنون شود یا به دیگری شوهر کند حق حضانت با پدر خواهد بود.»

    پس جنون یا شوهر کردن مادر (ازدواج مجدد) موجب سلب حضانت است

    ۲ – ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی: «هر گاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا ترتیب اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضائی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند, اتخاذ کند. »
    موارد ذیل از مصادیق عدم مواظبت و یا انحطاط اخلاقی هر یک از والدین است :

    • اعتیاد زیان آور به الکل, مواد مخدر و قمار.
    • اشتهار به فساد اخلاق و فحشا
    • ابتلا به بیماریهای روانی با تشخیص پزشکی قانونی.
    • سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشا, تکدی گری و قاچاق.
    • تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف.

    ۳ – ماده ۴۵ قانون حمایت خانواده :  «رعایت غبطه و مصلحت کودکان و نوجوانان در کلیه تصمیمات دادگاهها و مقامات اجرائی الزامی است».

    ۴ – ماده ۳ قانون حمایت از کودکان نوجوانان :«هرگونه خرید، فروش، بهره‌کشی و به کارگیری کودکان به منظور ارتکاب ‌اعمال خلاف ازقبیل قاچاق، ممنوع و مرتکب، حسب مورد علاوه بر جبران خسارات وارده‌به شش ماه تا یک سال زندان و یا به جزای نقدی از ده میلیون ریال تا ‌بیست میلیون ریال محکوم خواهد شد».

    تکلیف و اجبار به حضانت

    گفته شد که چهره دیگر حضانت تکلیف والدین است. مطابق ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی در این خصوص مقرر کرده است «  هیچیک از ابوین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل بعهده آنها است از نگاهداری او امتناع کند در صورت امتناع یکی از ابوین حاکم باید به تقاضای دیگری یا تقاضای قیم یا یکی از اقربا و یا به تقاضای مدعی العموم نگاهداری طفل رابه هریک از ابوین که حضانت بعهده اوست الزام کند و در صورتی که الزام ممکن یا موثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هرگاه پدرفوت شده باشد به خرج مادر تامین کند.» پس دادگاه می تواند کسی را حضانت به عهده اوست در صورت استنکاف الزام به حضانت نماید تا به تکلیف خود عمل کند

    ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده نیز مسئولیت کیفری برای عدم انجام وظیفه نگهداری مقرر کرده است.
    ماده ۴۰ قانون حمایت از خانواده  «هرکس از اجرای حکم دادگاه در مورد حضانت طفل استنکاف کند یا مانع اجرای آن شود یا از استرداد طفل امتناع ورزد، حسب تقاضای ذی ‌ نفع و به ‌ دستور دادگاه صادرکننده رأی نخستین تا زمان اجرای حکم بازداشت می ‌ شود. »

    ماده ۵۴ قانون حمایت از خانواده: «هرگاه مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند یا مانع ملاقات طفل با اشخاص ذی ‌ حق شود، برای بار اول به پرداخت جزای نقدی درجه هشت و درصورت تکرار به حداکثر مجازات مذکور محکوم می ‌ شود. »