وقتی نفقه قطع می شود!

وقتی نفقه قطع می شود
نویسنده”سرکار خانم مریم خباز

از مقالات ارسالی به حقوق امروز

مرد متاهل بودن با خودش فهرستی بلندبالا از وظیفه می آورد، فهرستی که در یک طرفش همسر قرار می گیرد و در طرف دیگرش فرزند و البته حلقه واسط میان این دو، محبت و تعهد است که اگر در وجود مرد باشد این مجموعه را به بهترین شکل سروسامان می دهد.

قانون ما تامین مخارج زندگی همسر و فرزندان را به عهده مرد خانه می داند، یعنی او باید تمام نیازهای متعارف خانواده را تامین کند و بداند که نفقه همسرش بر مبنای شوونات خانوادگی زن، عرف و عادت ساکنان هر منطقه و وضع مالی تعیین می شود و زن حق دارد اگر در این رابطه قصوری از مرد دید به خاطر کوتاهی در پرداخت نفقه علیه او در دادگاه شکایت کند.

البته اگرچه برخی مردها نسبت به این مساله ابراز نارضایتی می کنند و معتقدند در عصر حاضر که بسیاری از زنان همپای مردان کار می کنند قوانین مربوط به نفقه باید کمی اصلاح شود، ولی با این حال قانون واژه هایی چون تمکین و نشوز را به نفع آنان پیش بینی کرده تا در صورت لزوم بتوانند از آنها برای رهایی از پرداخت نفقه استفاده کنند. قوانین امور خانواده می گوید هرچند به محض جاری شدن عقد ازدواج، شوهر مکلف به پرداخت نفقه است، اما این نفقه فقط به زنانی تعلق می گیرد که به وظایف همسری عمل کرده، حسن معاشرت داشته و در منزل شوهرانشان ساکن باشند، چون اگر زنی این خصوصیات را نداشته باشد ناشزه شناخته می شود و نفقه ای به او تعلق نمی گیرد.

البته قانون در این میان حقوقی نیز برای زنان قائل شده به طوری که اگرچه می گوید زن وظیفه دارد در خانه ای که همسر برایش تدارک دیده سکونت کند، اما اگر بودن با شوهر در یک منزل باعث ترس زن از ضرر بدنی، مالی یا شرافتی باشد او می تواند در خانه ای دیگر ساکن شود و تا زمانی که این وضع ادامه داشته باشد نفقه بر عهده شوهر است.

● نفقه فرزندان

در این میان وضعیت پرداخت نفقه به فرزندان کاملا متفاوت است و همانند نفقه زن، شروط گوناگون ندارد.

طبق قانون، پرداخت نفقه به فرزندان سن معینی ندارد و تا زمانی که فرزندان دارای شغل و درآمد مشخصی نباشند پدر مسوول تامین هزینه های زندگی آنان است به طوری که تا وقتی فرزند پسر مشغول تحصیل است و فرزند دختر ازدواج نکرده نفقه شان برعهده پدر است.

در این میان در بعضی خانواده ها پدر فوت کرده یا توانایی مالی پرداخت نفقه را ندارد که در این صورت وظیفه پرداخت نفقه به عهده جد پدری و در صورت نبود پدر و جد پدری یا ناتوانی مالی آنها این وظیفه برعهده مادر قرار می گیرد و اگر مادر زنده نباشد یا این کار از توانش خارج باشد پرداخت نفقه به عهده جد مادری قرار می گیرد.

نکته: وضعیت پرداخت نفقه به فرزندان کاملا متفاوت است و همانند نفقه زن، شروط گوناگون ندارد. طبق قانون، پرداخت نفقه به فرزندان سن معینی ندارد و تا زمانی که فرزندان دارای شغل و درآمد مشخصی نباشند پدر مسوول تامین هزینه های زندگی آنان است.

البته ممکن است پدر و مادر فرزندی از هم جدا شده باشند و حضانت نیز بر عهده مادر باشد به طوری که پدر در صورتجلسه طلاق منزل مسکونی اش را به مادر و فرزندان منتقل کرده باشد و با اتکا به همین تصمیم از پرداخت نفقه امتناع کند که البته قانون برای این افراد پاسخ دارد و تکلیفشان را مشخص کرده است. قانون می گوید نفقه تنها شامل مسکن نیست و مسائلی چون خوراک، اثاث منزل، لباس، هزینه درمان و… را هم شامل می شود. ضمن آن که پرداخت نفقه وظیفه قانونی پدر است و مادر ولایتی بر فرزندان ندارد و موضوع حضانت و سرپرستی نیز موضوعی کاملا جدا از ولایت است. این موضوع شامل حال فرزندانی که به گفته پدر از او اطاعت نمی کنند نیز می شود چون اگر چه اطاعت نکردن فرزندان از پدر از نظر شرعی حرام است، اما موجب سقوط نفقه نمی شود و همچنان برعهده پدر باقی می ماند.

● زمانی که کار به دادگاه می کشد

وضعیت زن از لحاظ حقوقی در خانواده ای که نقش مادری و همسری در آن دارد ویژه است یعنی برخلاف فرزندان که در صورت متعهد نبودن پدر، راحت تر به نفقه شان می رسند زن باید نفقه پرداخت نشده اش را با تنظیم شکایت کیفری یا دادخواست حقوقی مطالبه کند.

در شکایت کیفری، زن شکایت خود را در یک برگ عادی شکایت می نویسد و به دادگاه ارائه می دهد و در صورتی که ادعایش ثابت شود مرد به مجازات تعزیری محکوم خواهد شد.

البته ادعای ترک نفقه از سوی مرد تنها در شرایطی می تواند به شکل شکایت کیفری پیگیری شود که مربوط به زمان حال باشد به طوری که اگر نفقه پرداخت نشده مربوط به گذشته باشد با ارائه دادخواست حقوقی قابل پیگیری است.

برای ارائه دادخواست حقوقی به دادگاه، زوجه باید پس از خرید دو نسخه دادخواست، خواسته خود را در آنها قید کند و چون دعوی نفقه، مالی است به میزان مبلغ مورد مطالبه، تمبر الصاق و آن را به دادگاه خانواده تقدیم کند.

زن همچنین می تواند در دادخواست خود هزینه دادرسی را هم مطالبه کند. اگر دادخواست زن به نتیجه رسید که او به نفقه هایی که طلب دارد خواهد رسید، اما اگر مرد توانایی پرداخت نداشته باشد یا نتوان به هیچ طریقی او را مجبور به پرداخت کرد یا مالی هم از او به دست نیاید که بتوان با استفاده از آن نفقه زن را پرداخت کرد، زن می تواند دادخواست طلاق را تنظیم کند.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.